Σπονδυλαρθρίτιδα

Οι «ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ» αποτελούν μια οικογένεια χρόνιων νόσων του μυοσκελετικού, οι οποίες μπορούν να εκδηλωθούν τόσο σε παιδιά (ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ), όσο και σε ενήλικες. Οι νόσοι που υπάγονται στις ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ ταξινομούνται με δύο βασικούς τρόπους:

  • Σύμφωνα με το παραδοσιακό σύστημα ταξινόμησης
    – ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
    – ΕΝΤΕΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ (συνδέεται με τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου)
    – ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
    – ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ (σύνδρομο Reiter)
    – ΑΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΤΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
    – ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
  • Σύμφωνα με το νεότερο σύστημα ταξινόμησης
    – ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
    – ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Παρόλο που η συμπτωματολογία στις ΣΠΟΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ ποικίλλει, εντούτοις υπάρχουν κοινά σημεία:

  • Συνήθως προσβάλλουν τους συνδέσμους της Σπονδυλικής Στήλης, κυρίως μεταξύ οσφυϊκής χώρας και λεκάνης.
  • Επηρεάζουν περιοχές γύρω από την άρθρωση, όπου οι σύνδεσμοι και οι τένοντες προσφύονται πάνω στο οστό (ενθεσίτιδα), όπως π.χ. το γόνατο, το πέλμα και το ισχίο.

Τι προκαλεί τις ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ;

Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμα μια ξεκάθαρη απάντηση στο ερώτημα αυτό. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί ότι η παρουσία ενός συγκεκριμένου γονιδίου, του HLA-B27, συχνά συνδέεται με την ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ.

Οι ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ, και ιδιαίτερα η ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, λοιπόν, είναι πιθανότερο να εκδηλώνονται μεταξύ των μελών μιας οικογένειας, σε σχέση με άλλες μορφές ρευματικών νοσημάτων, όπως ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος ή η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα.

Τα κοινά συμπτώματα μεταξύ όλων των νόσων που υπάγονται στις ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ περιλαμβάνουν συνήθως:

  • Χρόνιο πόνο στη μέση, ο οποίος μπορεί να επεκταθεί μέχρι τους γλουτούς.
  • Πρωινή δυσκαμψία, ειδικά στη μέση και τον αυχένα, η οποία βελτιώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς και μετά από άσκηση.
  • Κόπωση.

Η σημασία της συμφωνίας γιατρού-ασθενούς στην αντιμετώπιση μιας ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

Όποιο κι αν είναι το είδος ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ που ταλαιπωρεί έναν ασθενή, είναι κρίσιμης σημασίας η καθιέρωση μιας ειλικρινούς σχέσης εμπιστοσύνης με τον θεράποντα γιατρό. Προκειμένου ο γιατρός να αποφασίσει ποια είναι η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή για τον ασθενή, θα πρέπει να γνωρίζει με λεπτομέρεια τα συμπτώματά του, τις καθημερινές του συνήθειες, τις παρενέργειες, ακόμα και τις σκέψεις και τους φόβους του. Μόνο με αυτόν τρόπο θα μπορέσει να τον βοηθήσει ουσιαστικά.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η καλή και ανοικτή σχέση μεταξύ γιατρού και ασθενούς μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το αποτέλεσμα του όλου θεραπευτικού πλάνου του ασθενούς, μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών, αλλά και μέσω μίας κατανοητής ενημέρωσης του ασθενή σχετικά με την πάθησή του. Είναι αποδεδειγμένο ότι ένας ενημερωμένος ασθενής είναι πιο ενεργός και συνεπής κατά τη διάρκεια της θεραπείας του. Αντιθέτως, ένας ασθενής που κλείνεται στον εαυτό του, εγκλωβίζεται στους φόβους του και δεν ενδιαφέρεται να ενημερωθεί, συγκεντρώνει μεγαλύτερες πιθανότητες να ταλαιπωρηθεί, να δυσκολευτεί με τη διαχείριση της ασθένειάς του και, τελικά, να μην έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα υψηλά ποσοστά εμπιστοσύνης και καλής επικοινωνίας μεταξύ του γιατρού και ενός ασθενούς με ρευματικό νόσημα έχουν συνδεθεί με χαμηλότερη ενεργότητα της νόσου, λιγότερες βλάβες στα όργανα, μεγαλύτερη ικανοποίηση από την έκβαση της θεραπευτικής διαδικασίας, λιγότερες παρενέργειες από τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά και μεγαλύτερη αισιοδοξία στον τρόπο αντιμετώπισης της ασθένειας.

ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ είναι ένας τύπος φλεγμονώδους ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ (ή προσβολής του μυοσκελετικού), η οποία εκδηλώνεται σε ασθενείς που πάσχουν από ΨΩΡΙΑΣΗ. Ο συγκεκριμένος τύπος ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ μπορεί να προσβάλει οποιαδήποτε άρθρωση του σώματος, εμφανίζοντας συμπτώματα που ποικίλλουν από άτομο σε άτομο. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η χρόνια φλεγμονή στην ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ είναι δυνατόν να προκαλέσει βλάβες στις αρθρώσεις, οι οποίες, ευτυχώς, μπορούν να αντιμετωπιστούν με την έγκαιρη παρέμβαση από τις υφιστάμενες θεραπείες.

Επιδημιολογία

Περίπου το 30% των ψωριασικών ασθενών εμφανίζει τελικά ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, με την ασθένεια να εκδηλώνεται κάποιες φορές πριν κι από την ίδια τη δερματολογική διαταραχή.

Η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ εμφανίζεται συνήθως σε άτομα μεταξύ 30 και 50 ετών. Ωστόσο, αυτό δεν είναι απόλυτο, καθώς μπορεί να εμφανιστεί και πολύ νωρίτερα, κατά την παιδική ηλικία. Τα παιδιά που πάσχουν από ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ παρουσιάζουν, επίσης, αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν ραγοειδίτιδα (φλεγμονή, δηλαδή, μέρους ή ολόκληρου του ραγοειδούς χιτώνα που βρίσκεται κάτω από τον λευκό χιτώνα του ματιού).

Υπολογίζεται ότι περίπου το 1,7% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ. Σύμφωνα με το πανεπιστήμιο Johns Hopkins και στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο EULAR (Ιούνιος 2021), στις ΗΠΑ η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ επηρεάζει γύρω στο 1,5 εκατομμύριο άτομα.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ασθενείς που πάσχουν από τη νόσο εκτιμάται ότι ανέρχονται στο 1-2% του γενικού πληθυσμού, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου σε 5-10 εκατομμύρια άτομα. Στην Ελλάδα ο επιπολασμός της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ εμφανίζεται να είναι γύρω στο 0,5%.

Γυναίκες και άνδρες εμφανίζονται να έχουν περίπου τις ίδιες πιθανότητες να νοσήσουν από ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ.

Τι την προκαλεί

Όπως συμβαίνει με όλες τις ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ, έτσι και στην ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ είναι άγνωστες οι ακριβείς αιτίες που μπορεί να την πυροδοτήσουν. Συχνά στην ίδια οικογένεια υπάρχουν μέλη που μπορεί να έχουν διαγνωστεί με  Ψωρίαση / Ψωριασική Αρθρίτιδα γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κληρονομικότητα ενδεχομένως να παίζει κάποιον ρόλο.

Είναι επίσης πιθανό η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ να πυροδοτηθεί από κάποια μόλυνση, η οποία κινητοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα. Καθώς η ίδια η ΨΩΡΙΑΣΗ δεν είναι μεταδοτική, η εκδήλωσή της ενδέχεται να προκληθεί και από μία στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα (κοινώς στρεπτόκοκκο).

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνισή της περιλαμβάνουν παλαιότερα τραύματα στις αρθρώσεις ή και κάποιον μικροτραυματισμό στις αρθρώσεις.

Τα συμπτώματα

Τα συμπτώματα που παρουσιάζει η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ποικίλλουν, επηρεάζοντας και τις αρθρώσεις, αλλά και το δέρμα. Αυτά συνήθως περιλαμβάνουν:

  • Πόνο στις αρθρώσεις και δυσκαμψία, ειδικά τις πρωινές ώρες.
  • Οίδημα/πρήξιμο στις αρθρώσεις.
  • Πρήξιμο ενός ολόκληρου δακτύλου ή δακτύλου του ποδιού, δίνοντάς τους την όψη λουκάνικου.
  • Χρόνιο πόνο στη μέση και δυσκαμψία κατ’ αρχάς στην οσφυϊκή χώρα, την αυχενική μοίρα και την πλάτη.
  • Μειωμένη έκταση κινήσεων των αρθρώσεων.
  • Πόνο και οίδημα στα σημεία που τένοντες και σύνδεσμοι καταλήγουν στα οστά
  • Ψωριασικές δερματικές αλλοιώσεις.
  • Αλλοιώσεις των νυχιών, όπως μικρές ραβδώσεις, ανύψωση και/ή αποχρωματισμός των νυχιών των χεριών, αλλά και των ποδιών – ένα σύμπτωμα πολύ κοινό μεταξύ των ασθενών.
  • Γενικευμένη κόπωση.
  • Φλεγμονές στα μάτια, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ερυθρότητα, πόνο, θολή όραση, αλλά και φωτοευαισθησία.

Τα συμπτώματα της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αλλά και να παρουσιάζουν διακυμάνσεις ως προς τη βαρύτητά τους στο ίδιο άτομο. Τυπικά, αλλά όχι πάντα, οι δερματικές προηγούνται της νόσου, πολλές φορές ακόμα και δέκα χρόνια πριν.

Το σημαντικότερο είναι ότι, χωρίς την κατάλληλη και έγκαιρη παρέμβαση, πολλές από αυτές τις εκδηλώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μια προοδευτική και, τελικά, μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις.

Ποιότητα ζωής του ασθενούς

Δύο βασικές επιπτώσεις για έναν ασθενή με ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ είναι ο πόνος και η επιβαρυμένη ψυχολογία. Εάν ο πόνος είναι σημαντικός και χρόνιος, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ικανότητα του ασθενούς να εκτελέσει όλες τις καθημερινές του δραστηριότητες. Συχνά ο ασθενής καταλήγει να κλείνεται στο σπίτι, περιορίζοντας παράλληλα την εργασιακή και κοινωνική του ζωή – γεγονός που οδηγεί και στον επηρεασμό της ψυχολογίας του.

Παράγοντες κινδύνου

 Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ μπορεί να είναι:

  • Η ΨΩΡΙΑΣΗ. Το να πάσχει κανείς από ΨΩΡΙΑΣΗ αποτελεί τον μεγαλύτερο παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ. Ψωριασικοί ασθενείς με “ανώμαλα” και παραμορφωμένα νύχια (ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΟΝΥΧΙΑ) παρουσιάζουν ακόμα μεγαλύτερες πιθανότητες να εκδηλώσουν τη νόσο.
  • Η ηλικία. Παρόλο που η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ μπορεί να εμφανιστεί οποτεδήποτε, τα άτομα μεταξύ των ηλικιών 30 και 50 ετών φαίνεται ότι προσβάλλονται συχνότερα από τη συγκεκριμένη νόσο.
  • Το οικογενειακό ιστορικό. Μερικοί ασθενείς με ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ έχουν είτε ένα γονέα, είτε έναν άλλο στενό συγγενή που έχει επίσης τη νόσο.

Πώς διαγιγνώσκεται

Η διάγνωση της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς υπάρχουν πολλά κοινά συμπτώματα με άλλες παθήσεις, όπως η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, η Ουρική Αρθρίτιδα και η Οστεοαρθρίτιδα. Ωστόσο, αν η νόσος διαγνωστεί σωστά από νωρίς, τους πρώτους μήνες εμφάνισης των συμπτωμάτων, η μακροχρόνια επίπτωση που θα μπορούσε να προκληθεί στις αρθρώσεις είναι δυνατόν να αποτραπεί.

Η ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ μπορεί να εκδηλωθεί σταδιακά, μέσα σε ένα χρονικό διάστημα εβδομάδων ή μηνών, ή και να εμφανιστεί ξαφνικά.

Οι γιατροί Πρωτοβάθμιας Υγείας και οι δερματολόγοι μπορούν να διαγνώσουν την ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, ωστόσο ο κατ’ εξοχήν ειδικός για τη συγκεκριμένη πάθηση είναι ο ρευματολόγος.

Δεν υπάρχουν καθορισμένες ιατρικές εξετάσεις για τη διάγνωση της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ, γι’ αυτό και οι γιατροί συνήθως βασίζονται αρχικά κυρίως στην κλινική εικόνα του ασθενούς.

Κατά τη διαδικασία της διάγνωσης, μπορεί να χρησιμοποιηθούν η λήψη ενός πλήρους ιατρικού ιστορικού, η φυσική εξέταση, καθώς και αιματολογικές εξετάσεις ή και ακτινολογικές εξετάσεις για να διαπιστωθεί ποια είναι η κατάσταση των αρθρώσεων.

Κατά τα πρώτα στάδια της νόσου, οι κοινές ακτινογραφίες συνήθως δεν μπορούν να βοηθήσουν στη διάγνωση. Ωστόσο, σε πιο προχωρημένα στάδια, μπορεί να απεικονίσουν χαρακτηριστικές αλλαγές, οι οποίες μπορούν να διαχωρίσουν την ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ από άλλα ρευματικά νοσήματα.

Φυσικά, η διάγνωση της ασθένειας μπορεί να προκύψει ευκολότερα εάν υφίσταται ενεργή ΨΩΡΙΑΣΗ, καθώς και πρησμένα δάκτυλα των χεριών ή των ποδιών. Εάν, παράλληλα, παρατηρηθεί και παραμόρφωση των νυχιών, τότε η διάγνωση της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ είναι πλέον ξεκάθαρη.

Πιθανές επιπλοκές

Ένα ποσοστό ασθενών με ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ μπορεί να αναπτύξει ΔΙΑΒΡΩΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ με φθορά των οστών και των χόνδρων, η οποία αποτελεί μια σοβαρή και επώδυνη μορφή της ασθένειας. Με το πέρασμα του χρόνου, η συγκεκριμένη μορφή της ασθένειας μπορεί να καταστρέψει τα μικρά οστά στα χέρια, ιδιαίτερα τα δάκτυλα, οδηγώντας σε μόνιμη δυσμορφία και πιο σπάνια σε αναπηρία.

Επιπλέον, οι ασθενείς με ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ μπορεί επίσης να αναπτύξουν οφθαλμολογικά προβλήματα, που προκαλούν πόνο, ερυθρότητα στα μάτια και θολή όραση.

Τέλος, οι ασθενείς με ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών παθήσεων.

Θεραπευτικές επιλογές

Η θεραπεία για την ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ συνήθως στοχεύει σε τρεις τομείς: Στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.

Οι παραπάνω στόχοι απαιτούν πολλές φορές συνδυασμούς θεραπειών, κάποιες από τις οποίες χρησιμοποιούνται και για την ΨΩΡΙΑΣΗ. Είναι ευτυχές το γεγονός ένας ασθενής να μπορέσει να λάβει μία θεραπεία που να αποδειχθεί αποτελεσματική και για τις δύο ασθένειες.

Τα κυριότερα είδη θεραπειών που χρησιμοποιούνται κατά της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ είναι:

  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAID)
  • Κορτικοστεροειδή
  • Τροποποιητικά της νόσου αντιρευματικά φάρμακα (DMARD)
  • Βιολογικοί / Ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες, για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς σε συμβατική θεραπεία.

Ζώντας με την ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Η εφαρμογή μιας προσαρμοσμένης θεραπείας στις ανάγκες του ασθενούς, η οποία θα ελαττώνει τη φλεγμονή, αλλά και η υιοθέτηση κατάλληλων καθημερινών συνηθειών, μπορεί να βοηθήσουν σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του.

Οι ασθενείς με ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ παρουσιάζουν σχετικά αυξημένες πιθανότητες να εκδηλώσουν υπέρταση, υψηλή χοληστερόλη, παχυσαρκία ή/και διαβήτη, με αποτέλεσμα η διατήρηση του βάρους, της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης σε φυσιολογικά επίπεδα να βοηθούν σημαντικά στην πρόληψη και καλή υγεία του ασθενούς.

  • Άσκηση
    Ένα πρόγραμμα γυμναστικής, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του εκάστοτε ασθενούς, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας του γενικότερα, αλλά και στη διατήρηση της ευλυγισίας των αρθρώσεών του.
  • Αλλαγή τρόπου ζωής
    Η προσαρμογή της καθημερινότητας ενός ασθενούς στις νέες συνθήκες της ΨΩΡΙΑΣΙΚΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ είναι το κλειδί για μια καλή ποιότητα ζωής, που θα του επιτρέψει να παραμείνει ενεργός, χωρίς η πάθησή του να τον αναγκάζει σε αδράνεια και κοινωνική απομόνωση.

Τι μπορεί να κάνει, λοιπόν, προς αυτή την κατεύθυνση;

  • Προστασία των αρθρώσεων, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο κάνει τις καθημερινές του δραστηριότητες.
  • Διατήρηση ενός υγιούς βάρους, για να μην επιβαρύνονται οι αρθρώσεις, να μειωθεί ο πόνος και να αυξηθεί η ευελιξία του. Επιπλέον, η μείωση του βάρους μπορεί να συμβάλει και στο να δουλέψει καλύτερα η φαρμακευτική αγωγή, αφού κάποια φάρμακα για την ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ αποδεικνύονται λιγότερο αποτελεσματικά σε υπέρβαρα άτομα (με ΔΜΣ 25 – 29,9). Ο καλύτερος τρόπος για αύξηση της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών και παράλληλη μείωση των θερμίδων είναι η κατανάλωση περισσότερων φρούτων, λαχανικών και φυτικών ινών.
  • Διακοπή του καπνίσματος. Το κάπνισμα έχει συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης, αλλά και σοβαρότερων συμπτωμάτων ΨΩΡΙΑΣΗΣ.
  • Μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ.

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Η «ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» είναι ένας νεότερος όρος που αφορά μία χρόνια φλεγμονώδη πάθηση, η οποία προσβάλλει κυρίως τον αξονικό σκελετό, κατά τεκμήριο τη σπονδυλική στήλη και τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις.

Η ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ παρουσιάζει δύο μορφές:

  • Τη ΜΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΜΕΝΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, της οποίας τα ευρήματα δεν είναι ορατά στην απλή ακτινογραφία, αλλά στη Μαγνητική Τομογραφία.
  • Την ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΜΕΝΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, στην οποία τα ευρήματα από τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις και τη σπονδυλική στήλη γίνονται ορατά και στην απλή ακτινογραφία.

Τα συμπτώματα

Τα πιο κοινά πρώιμα συμπτώματα της ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ είναι:

  • Συχνός χρόνιος πόνος και δυσκαμψία στην οσφυϊκή χώρα και στους γλουτούς, ο οποίος προκύπτει σταδιακά μέσα με λίγες εβδομάδες ή μήνες. Στην αρχή μπορεί η ενόχληση να εμφανιστεί μόνο στη μία πλευρά ή και στις δύο. Πρόκειται για έναν πόνο αμβλύ και διάχυτο, παρά για ένα πόνο επικεντρωμένο κάπου τοπικά.

Ο πόνος και η δυσκαμψία είναι εντονότερα κατά τις πρωινές ώρες, αλλά και τη νύχτα , αλλά μπορεί να υποχωρήσουν με ένα ζεστό μπάνιο ή με ελαφριά άσκηση.

  • Με την πάροδο των μηνών, ο πόνος γίνεται επίμονος και επεκτείνεται στη σπονδυλική στήλη και στον αυχένα. Είναι, δε, πιθανό να εξαπλωθεί στα πλευρά, στην ωμοπλάτη, στους γοφούς, στους μηρούς, αλλά και στα πέλματα.
  • Κόπωση με διάφορους βαθμούς έντασης είναι επίσης πιθανή κατά την εκδήλωση της νόσου, καθώς και εμφάνιση ήπιας αναιμίας.

Άλλα συμπτώματα που παρατηρούνται μπορεί να είναι και τα εξής:

  • Φλεγμονή στο έντερο.
  • Ιριδοκυκλιτιδα ή ραγοειδίτιδα. Περίπου το 1/3 των ασθενών εμφανίζουν φλεγμονή στο μάτι τουλάχιστον μία φορά. Τα σημάδια που μαρτυρούν μία τέτοια φλεγμονή είναι πόνος στο μάτι, ύγρανση του ματιού, ερυθρότητα, θολή όραση και φωτοευαισθησία.

Πώς επηρεάζεται στην πράξη η ζωή του ασθενούς;

Οι επιπτώσεις της ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ φαίνεται ότι μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά διάφορες πτυχές της ζωής του ασθενούς.

Ο πόνος, η δυσκαμψία, η κόπωση και οι διαταραχές ύπνου οδηγούν συχνά σε εναλλαγή διαθέσεων και χαμηλή αυτοπεποίθηση, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των πασχόντων να αυτο-περιορίζεται και να αποσύρεται σταδιακά από την ενεργή κοινωνική ζωή. Έτσι, λοιπόν, η ασθένεια μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για ουσιαστικές (άμεσες και έμμεσες) κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις στη ζωή του ασθενούς, εργασιακή ανασφάλεια, μείωση της παραγωγικότητας και χαμηλή ποιότητα ζωής.

Επιδημιολογία

Η ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ εμφανίζει τα πρώτα της συμπτώματα κυρίως στις ηλικίες μεταξύ 20 και 40 ετών, με ένα μόλις 5% να την εκδηλώνει σε ηλικία άνω των 45 ετών.

H νόσος εμφανίζεται συχνότερα στην Ευρώπη (περ. 23,8 ανά 10.000). Μόνο στις ΗΠΑ, οι ασθενείς με ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ φτάνουν τα 5,5 εκατομμύρια. Σε διεθνές επίπεδο, οι ασθενείς φέρονται να αποτελούν 0,32 – 0,7% του συνολικού πληθυσμού.

H νόσος εμφανίζεται και στα δύο φύλα, με τους άνδρες να έχουν δύο με τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να την εμφανίσουν.

Παράγοντες κινδύνου

Ως «παράγοντες κινδύνου» ορίζονται χαρακτηριστικά καταστάσεις και συμπεριφορές, που μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες εκδήλωσης ή επιδείνωσης μιας νόσου. Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να αυξήσει τις πιθανότητες για εμφάνιση της ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ;

  • Ηλικία
    Η ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ διαγιγνώσκεται ως επί το πλείστον σε άτομα μεταξύ 20 και 30 ετών. Αν ένα άτομο βρίσκεται σε αυτή την ηλικία και παρουσιάζει “ύποπτα” συμπτώματα, καλό είναι να απευθυνθεί σε ένα ρευματολόγο.
  • Κληρονομικότητα
    Mε την εκδήλωση ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ σχετίζονται 30 διαφορετικά γονίδια – και ιδιαίτερα το ανθρώπινο λευκοκυτταρικό αντιγόνο HLA-B27, το οποίο συνδέεται και με ασθένειες όπως η Ψωρίαση, η Ελκώδης Κολίτιδα, αλλά και η Νόσος του Crohn.
  • Κάπνισμα
    Το κάπνισμα είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για έναν ασθενή με ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, καθώς μπορεί να συμβάλει στην επιδείνωση των συμπτωμάτων του. Μέσα από συζήτηση με τον γιατρό του, ο ασθενής μπορεί να καταλήξει σε κάποιους τρόπους που θα οδηγήσουν στη διακοπή του.
  • Βακτήρια
    Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το εντερικό μικροβίωμα (τα βακτήρια του εντέρου) ενδέχεται να επηρεάζει την ανάπτυξη της νόσου.

Ωστόσο, το γεγονός και μόνο ότι ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει έναν ή περισσότερους από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου, δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι θα νοσήσει από ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ.

Η διάγνωση της νόσου

Η ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ μπορεί να διαγνωστεί μέσω λήψης ιατρικού και οικογενειακού ιστορικού, με μια λεπτομερή φυσική εξέταση, με αιματολογικές εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένης και ειδικής εξέτασης για εντοπισμό του HLA-B27, καθώς και με τη βοήθεια ακτινογραφιών ή μαγνητικής τομογραφίας.

Κατά τη φυσική εξέταση, ελέγχεται ειδικά το μυοσκελετικό σύστημα. Καθώς, όμως, στα πρώτα στάδια της νόσου τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, θεωρείται κρίσιμη η εξέταση των ιερολαγόνιων αρθρώσεων (συνδέουν τη λεκάνη με το κάτω τμήμα της σπονδυλικής στήλης) και της σπονδυλικής στήλης (συμπεριλαμβανομένου του αυχένα), καθώς και η εξέταση για σημάδια τυχόν ενθεσίτιδας (φλεγμονή στις θέσεις, εκεί δηλαδή που οι σύνδεσμοι και οι τένοντες συνδέονται με τα οστά).

Επιπλοκές της νόσου

Όσο η ασθένεια εξελίσσεται, τόσο η υπάρχουσα φλεγμονή μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση προοδευτικής μείωσης της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης, ενδεχομένως μέχρι τον πλήρη περιορισμό της στις πιο επιθετικές περιπτώσεις, αλλά και άλλων επιπλοκών, οι οποίες μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή του ασθενούς.

Τέτοιες επιπλοκές μπορεί να είναι:

  • Οφθαλμολογικά προβλήματα
    Αν η φλεγμονή εξαπλωθεί στα μάτια, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα, όπως πόνο, αλλά και ερυθρότητα. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει θολή και επιδεινούμενη όραση, και ευαισθησία στο πολύ φως.
  • Οστεοπόρωση
    Σύμφωνα με μελέτη στο Current Rheumatology Reports, η οστεοπόρωση προκύπτει συχνά στη σπονδυλική στήλη ανθρώπων με ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, ακόμα και από τα πρώτα στάδια της νόσου. Και σε αυτή την περίπτωση, η σοβαρή φλεγμονή είναι εκείνη που συντελεί στην εμφάνιση της οστεοπόρωσης.
  • Γαστρεντερικές διαταραχές
  • Αυξημένος κίνδυνος καρδιοπαθειών
    Η νόσος μπορεί, επίσης, να αυξήσει τον κίνδυνο εκδήλωσης προβλημάτων στην καρδιά, όπως ανεπάρκεια αορτικής βαλβίδας, ισχαιμικό επεισόδιο, καρδιομυοπάθεια κ.λπ.

Θεραπευτικές επιλογές

Δεν υπάρχει οριστική ή αιτιολογική θεραπεία για τη νόσο. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές που στοχεύουν στον περιορισμό των συμπτωμάτων, στην ανακοπή της πορείας της νόσου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Οι θεραπείες αυτές είναι:

– Τα μη στεροειδή αντι-φλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs), τα οποία στοχεύουν στη μείωση των συμπτωμάτων που προκαλούνται από τη φλεγμονή.
– Τα κορτικοστεροειδή.
– Οι βιολογικοί/ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες, που είναι κυρίως ενέσιμες θεραπείες, οι οποίες δρουν στοχευμένα μειώνοντας την ενεργότητα της νόσου.
– Τα τροποποιητικά της νόσου αντιρευματικά φάρμακα (DMARDs) σε κάποιες περιπτώσεις.

• Υποστηρικτική αγωγή
Κρίσιμο ρόλο στην πορεία του ασθενή μπορεί να παίξει και η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση, η οποία έχει ως στόχο να καταπραΰνει τον πόνο και να αυξήσει την κινητικότητα στη σπονδυλική στήλη.

Ζώντας με την ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

Η ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ αποτελεί μία χρόνια, προοδευτική νόσο. Αυτό σημαίνει ότι οι διαθέσιμες θεραπείες συμβάλλουν στη διαχείρισή της, χωρίς όμως να τη θεραπεύουν πλήρως. Γι’ αυτόν τον λόγο, πέρα από την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, το κλειδί είναι η φροντίδα για μια καλή ποιότητα ζωής, η πρόληψη ώστε να αποφευχθεί η επίπτωση στο μυοσκελετικό και ο όσο το δυνατόν καλύτερος έλεγχος των συμπτωμάτων και της φλεγμονής. Αυτές αποτελούν ένα από τα σπουδαιότερα κομμάτια της αποτελεσματικής διαχείρισής της

Οι παρεμβάσεις που προτείνονται παρακάτω αποτελούν γενικές συστάσεις. Κάθε ασθενής είναι μοναδικός και κάθε παρέμβαση θα πρέπει να έχει την σύμφωνη γνώμη αφενός του θεράποντος ιατρού, να είναι    εξατομικευμένη ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς. 

Γενικές κατευθύνσεις περιλαμβάνουν

  • Διατροφή
    H τήρηση ενός υγιεινού διαιτολογίου μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη ζωή του ασθενούς. Η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική για την ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, καθώς όσο περισσότερο ζυγίζει κανείς, τόσο περισσότερο επιβαρύνονται οι αρθρώσεις του.
    Ένα υγιεινό διαιτολόγιο θα πρέπει να ακολουθείται μετά από την σύσταση ενός ειδικού σε θέματα διατροφής σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό και να εξατομικεύεται ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς. Γενικές κατευθύνσεις περιλαμβάνουν:
    – φρούτα και λαχανικά, προκειμένου ο ασθενής να λαμβάνει μια ποικιλία αντιοξειδωτικών και φυτικών ινών.
    – Πρωτεΐνες
    – Ασβέστιο, μέσα από γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά.
    – Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που μπορεί μπορεί κανείς να τα προσλάβει με την κατανάλωση λιπαρών ψαριών, όπως οι σαρδέλες και τα αμύγδαλα.
    Υπάρχει πάντα και η επιλογή σχετικών συμπληρωμάτων διατροφής, για τα οποία όμως είναι σημαντικό ο ασθενής να συνεννοηθεί πρώτα με τον γιατρό του.
  • Καλός ύπνος
    Περίπου το 66% των ανθρώπων που νοσούν από ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ αναφέρουν ότι υποφέρουν από κόπωση, κάτι στο οποίο συμβάλλει και ο κακός/ανήσυχος ύπνος. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί ασθενείς (46%) υποφέρουν από περιοδικές ή συνεχείς αϋπνίες.
    Προκειμένου, λοιπόν, ένας ασθενής να βελτιώσεις τις συνθήκες του ύπνου του, και πάντα μετά από  σύσταση  του θεράποντος ιατρού μπορεί:
    – Να  διατηρεί μια καλή στάση σώματος όταν κοιμάται.
    – Να αποφύγει τα χοντρά, μεγάλα μαξιλάρια.
  • Διακοπή του καπνίσματος
    Το κάπνισμα έχει συνδεθεί με πιο ενεργή νόσο, μεγαλύτερη φλεγμονή, ελαττωμένη λειτουργική ικανότητα και, γενικότερα, μειωμένη ποιότητα ζωής.
    Είναι χαρακτηριστικό ότι, στους ασθενείς με ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ, η διακοπή του καπνίσματος βρέθηκε να ισοδυναμεί με περίπου το 30% του οφέλους που προσφέρει μια φυσικοθεραπεία και το 16% του οφέλους από μία βιολογική θεραπεία.
  • Μικρές καθημερινές αλλαγές πρέπει να εξατομικεύονται πάντα μετά από την σύσταση του θεράποντος ιατρού και σε συνεργασία με φυσικοθεραπευτή
    – Διατήρηση μιας σωστής στάσης σώματος
    – Αποφυγή της πολύωρης ακινησίας
    –  Αποφυγή ασκήσεων που επιβαρύνουν τον αυχένα και τη μέση
    – Ήπια άσκηση
    –  φυσικοθεραπεία από έναν εξειδικευμένο επαγγελματία

ΠΗΓΕΣ

• https://spondylitis.org/about-spondylitis/types-of-spondylitis/
• https://www.uofmhealth.org/health-library/hw87580spec
• https://www.rheumatology.org/I-Am-A/Patient-Caregiver/Diseases-Conditions/Psoriatic-Arthritis
• https://spondylitis.org/about-spondylitis/types-of-spondylitis/psoriatic-arthritis/symptoms/
•https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriatic-arthritis/symptoms-causes/syc-20354076
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4133459/
• https://www.nhs.uk/conditions/psoriatic-arthritis/
• https://www.physio-pedia.com/Ankylosing_Spondylitis_(Axial_Spondyloarthritis)
• https://spondylitis.org/about-spondylitis/types-of-spondylitis/ankylosing-spondylitis/symptoms/
• https://musculoskeletalkey.com/the-impact-of-ankylosing-spondylitisaxial-spondyloarthritis-on-work-productivity/
•https://www.cdc.gov/
• https://www.arthritis.org/health-wellness/treatment/treatment-plan/disease-management/treatment-options-for-axial-spondyloarthritis
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5910487/
• http://www.hippocrates-imi.eu
• https://www.everydayhealth.com/psoriatic-arthritis/research-news-you-can-use-presented-at-eular/

PsA.axSpa.10.2021